Tán lạc tinh hà đích ký ức (Việt dịch: Ký ức phiêu tán ngân hà) về sau gọi tắt là Tán lạc tinh hà.

Thể loại: Science-fiction, Romance

Tác giả: Đồng Hoa

Việt dịch: Hỏa Dực Phi Phi

Tình trạng: Hoàn

Độ dài: 322 chương + 2 ngoại truyện

PG: 13+

Nội dung: nhân văn, sâu sắc, xúc động

Bối cảnh: rộng lớn, sống động, hài hòa, bi tráng

Tình tiết: hồi hộp, gây cấn, khó đỡ, climax liên tục 😉)) (Ai có bệnh tim thì cẩn thận)

Nhân vật: phong phú, đặc sắc, đa chiều, dung hòa giữa hiện thực và lý tưởng (toàn cực phẩm LOL)

Văn phong: mẫn duệ, dí dỏm, mạch lạc, dung dị (hôm nay mới thật sự hiểu được hai chữ “dung dị”. Dung trong bao dung, dị trong biến dị = dung thứ cho những sai khác. Nói dung dị nghe thì đơn giản, lại không mấy ai làm được.)

Mời các bạn tìm đọc tác phẩm tại đây!

Image credit: NASA/ESA Hubble telescope “Star-forming Region S106” (NASA/ESA – tinh vực hình thành sao S106, chụp từ kính thiên văn Hubble)

——————————-

No Spoiler: Review sau đây không tiết lộ plot truyện và kết cục của các nhân vật cụ thể. Đây đúng hơn chỉ là một tự thoại về tác phẩm và tác giả.

Vẫn luôn xem Đồng Hoa là một tác giả trẻ tiềm năng đáng để theo dõi vì phần lớn các tác phẩm của cô đều rất thú vị, sắc xảo và có chiều sâu (tuy các trước tác hơi thiếu chiều rộng). Vậy mà mãi vẫn chưa có tác phẩm nào của cô làm tôi thật sự tâm đắc và có mong muốn đọc nhiều hơn 1 lần.

Khi bắt đầu đọc Tán lạc tinh hà, tôi không kỳ vọng gì nhiều, đặc biệt là khi biết theme là science-fiction vốn rất kén người viết và cũng không hề tìm được một review nào viết về nó. Thế nhưng tác phẩm mới nhất này của Đồng Hoa đã làm tôi phải ngạc nhiên. Nói ngắn gọn 1 câu thì “Tán lạc tinh hà” đã lặng lẽ, không hề lường trước, cứ thế trở thành 1 trong những tiểu thuyết đáng đọc nhất, giá trị nhất đối với một con mọt sách khó ở, kén ăn trên 17 năm nay.

Tán lạc tinh hà đến lúc này là quyển sách xuất sắc nhất của Đồng Hoa, là một khúc ca bi tráng về thân phận, tình người và là một manifesto nhân sinh quan, thế giới quan đặc sắc.Nó xuất sắc đến nỗi khi đặt cạnh nó, các tác phẩm đặc sắc khác viết trong 10 năm qua giữa Bộ bộ kinh tâm và Tán lạc tinh hà đều chỉ là quá trình nguệch ngoạc, luyện tập, thử nghiệm để tác giả trau dồi, mài dũa, biến tiềm năng thành thực lực hiện tại.

Yếu tố đầu tiên làm nên thành công của tiểu thuyết là bối cảnh khoa học viễn tưởng được xây dựng tỉ mỉ và tài tình, làm nền vững chắc cho một câu chuyện có kết cấu thứ lớp chặt chẽ, nội dung xúc động và có giá trị.

Nói nghe thì hiển nhiên vậy, chứ thông thường các tiểu thuyết khoa học viễn tưởng hoặc tưởng quá tới mức phi lý, hoặc quá chú trọng chi tiết viễn tưởng dẫn đến tổng thể rời rạc thiếu liên kết, hoặc nội dung xuyên suốt quá mờ nhạt, khô cứng.

Đồng Hoa lựa chọn xây dựng một bối cảnh tương lai, khi mà khoa học đã tiến bộ tới mức có thể hiểu rõ, và bắt tay can thiệp mạnh mẽ vào thứ vật chất mà sinh học hiện đại nhận định là sâu sắc nhất, bản chất chất nhất của sự sống là mã di truyền (gene). Lúc này sự bất bình đẳng và phân hóa xã hội không chỉ còn nằm ở kiểu hình, ở các biểu hiện như màu da, giới tính, trí thông minh, năng lực thể chất mà lúc bấy giờ đã có thể dễ dàng sửa chữa… mà tiến vào sự phân biệt sâu thẳm hơn, thông qua kiểu gene của chính người đó. Cũng vào lúc này quá trình biên tập, xử lý gene nhân tạo qua nhiều thế kỷ đã dần để lộ ra những nhược điểm, những bấp bênh di truyền không thể tránh khỏi.

Tuy bất bình đẳng xã hội, chọn lọc sinh sản, nhân bản vô tính, sửa chữa gene, đạo đức khoa học, đấu tranh bình đẳng, du hành và chiến tranh không gian, tương lai loài người trong kỷ nguyên máy móc… không còn là các vấn đề quá mới mẻ, sự kết hợp và khai thác đồng thời của tất cả các yếu đó lại tạo ra một nền tảng thời không rộng lớn. Trong sự hoang mang giữa cái rộng lớn bất định đó, tác giả có thể tạo ra các tuyến nhân vật khác xa nhau về hành động, lập trường, lý tưởng; dựng nên một loạt tình tiết cực đoan, giả tưởng để đẩy các nhân vật đến cực hạn sinh mệnh, đến các lựa chọn đạo đức trong tình huống dị thường, cực đoan. Cũng trong sự bao la ấy, người đọc có thể dễ dàng tạm bỏ qua những giáo điều, những định kiến, những common sense góp nhặt từ đời sống hiện tại, để bao dung với những lầm lỗi, nhưng khác biệt, để phải ngẩn ngơ đặt lại những câu hỏi như: “tại sao?”, “nếu như?”, “để làm gì?”, “thật giả, đúng sai rốt cuộc là sao?”, “bản chất của sinh mệnh là gì?”, “có bình đẳng cuối cùng?”…

Qua các tác phẩm của Đồng Hoa, mà đỉnh cao là Tán lạc tinh hà, tôi học tập và hết sức tán thưởng phẩm chất “dung” ở tác giả mà tôi rất thiếu thốn. Cô có một tài năng dung hòa của một “nhạc trưởng” khi đứng trước một dàn nhạc. Còn có một tấm lòng bao dung và đầy kiên cường trước thân phận con người.

Khó có thể nói Đồng Hoa hiểu biết sâu sắc, thấu đáo về Triết Học, Khoa Học, Tôn giáo vì qua nhiều chi tiết tác giả cũng để lộ hiểu biết của cô thiên về mặt biểu hiện, cơ năng hơn là cơ chế, bản chất. (Ví như những đoạn Tầm Chiêu đằng là loai thực vậy hút máu, nên nó hiển nhiên sợ thuốc đông máu!!! What fucking mechanism is that??? Không biết phải cố tình troll không??? Rồi đoạn sinh vật nhân bản vô tính không thể sinh sản hữu tính!!! LOL. Thật là bày trò mèo ngược đãi nhân vật quá sức!!!). Nhưng không thể phủ nhận bề rộng hiểu biết của tác giả vượt xa những kiến thức thông thường có thể tìm thấy thông qua giáo dục phổ thông, hay thậm chí là đại học chuyên ngành ở nhiều điểm. Thành thật tán thưởng tinh thần ham học hỏi, mở rộng hiểu biết của tác giả. Âu cũng phát xuất từ chữ “dung” của her mà ra.

(Tự dưng nhớ lại một chuyện xưa hơi liên quan: Cách đây 5 năm, từng nói với một người đại ý rằng: Hừm, con người trông thì phức tạp như vậy chứ bản chất cũng chỉ là 4 mã A, T, G, C xếp qua xếp lại, tới lui mà thôi; khác nhau nhìn nhiều vậy chứ về trình tự sắp xếp thực ra cũng khác chưa đến 1%.Người kia bèn hỏi lại: Em còn đòi thêm gì nữa? LOL. Can never forget that.)

Tiếp đến là tuyệt kỹ xây dựng nhân vật theo phong cách Mẹ-ghẻ-có-tâm, dàn dựng tình tiết thắt mở liên tục theo trường phái Quái-xế-quẹo-gấp-bất-chấp-địa-hình, đã đạt đến trình độ điêu luyện, xuất quỷ nhập thần, hồi hộp gây cấn, không thể đỡ nổi, chèn ép người đọc đến chương cuối cùng.

Xuyên suốt Tán lạc tinh hà dài hơn 300 chương, Đồng Hoa giữ tempo rất chắc tay, mạch lạc mà vẫn vô cùng linh hoạt, uyển chuyển. Phải nói chưa từng thấy tiểu thuyết nào nhân vật và tình tiết biến hóa liên tục khôn lường như vậy. Tuy nhiều nút thắt có thể dự đoán được trước khi chính thức mở, nhưng nhìn kỹ lại thì cũng đã bị mất cảnh giác một đoạn xa xa rồi. Tần suất những biến hóa, thắt mở rất cao, các pha giết nhân vật cũng vô cùng ngoạn mục làm người đọc vô cùng ức chế mà vẫn phải cắn răng đọc tiếp.

Số lượng nhân vật xuất hiện trong toàn tiểu thuyết chắc phải trên 60 người, có những người chỉ nhắc đến 2-3 câu mà cũng rất nét. Riêng 3 nhân vật dẫn mạch truyện thì trải qua 2-3 thân phận hoàn toàn khác nhau trong cùng 1 cuộc đời, tựa như trải qua một giấc mộng, rồi từ đó họ choàng thức giấc. Tiến triển tâm lý nhân vật cũng vì thế mà rất gấp gáp, gây ức chế, rất dễ làm người đọc vì yêu thích một nhân vật nào đó, hay chỉ một phần thân phận nào của nhân vật mà thiên vị, phát sinh tâm lý bài xích, xen lẫn luyến tiếc. Vừa hay trong sự gấp gáp đó, tiếc nuối đó người ta bị đẩy vào sự bàng hoàng của câu hỏi đáng sợ: “Mình là ai?”, “Đời sống này là gì?”

Nếu mất đi những trải nghiệm và ký ức của mình thì mình có còn là mình (trường hợp Lạc Tầm)? Nếu biên tập, thay đổi di yếu tố di truyền, thứ căn bản nhất quyết định vật chất sinh lý, thì mình có còn là mình (trường hợp Diệp Giới)? Mình liệu có phải chỉ quyết định bởi đời sống sinh lý này (trường hợp 4 thí nghiệm nhân bản vô tính người)? Mình được quyết định bởi cái gì? Giáo dục/môi trường hay bẩm sinh/tiền định? Khi một người tỉnh dậy từ trong mơ, thì họ là ai? Vẫn là họ trong giấc mộng đó? Hay trở lại với họ của ngày xưa trước cơn mộng? Hay lúc này họ là trước + trong cơn mộng? Hay là gì khác? Đời sống này là gì? Thật hay giả? Mộng huyễn hay chân thực? Hay là tổng thể tất cả những cái đó đan xen, kèo chống, ràng rịt lại với nhau? Hay là gì khác?

Cuối cùng đáng lẽ phải nói về các mạch tư tưởng và cảm xúc của tác phẩm, nhưng phát hiện ra đã cài cắm khá nhiều trong hai đoạn viết về bối cảnh và nhân vật-tình tiết ở trên. Èo, không thể khai thác sâu hơn nữa, không thì spoil luôn plot mất. LOL. Thôi thì như người uống nước, ấm lạnh tự biết. Có điều lúc đọc mình đã nhâm nhi thưởng thức từng chương một trong suốt hơn 300 chương, và hiện tại đã đọc lần thứ 2. Bởi vì gần như không có chương nào không thấy thấm thía, không có tư vị riêng, và không lần đọc nào trong 2 lần mình không hiểu ra thêm một cái gì đó cả.

Tóm lược một đoạn mạch tư tưởng ưa thích trong rất nhiều mạch tư tưởng hay ho trong Tán lạc tinh hà:

Diệp Giới từng nói với cô: “Đoạn kí ức riêng biệt này của em có thể rất ấm áp, rất đẹp đẽ, và chói lọi như chấm màu đỏ này vậy. Nhưng nếu em chấm nó vào ly nước rửa cọ màu xanh như thế này đây, thì giọt màu sẽ hòa tan vào ly, không còn thấy gì cả. 10 năm này của em dù có là thật đi nữa thì khi em tỉnh dậy cũng chẳng khác nào giấc mộng thôi. Không đáng tính là gì cả”. Bây giờ Lạc Tầm mới nhận ra, Diệp Giới lúc đó là lừa gạt cô, 10 năm này so với ký ức của trước kia thật ra là một giọt màu so với cả một hồ nước sâu không thấy đáy. Cô hỏi Diệp Giới:“nếu em mãi không tỉnh thì sao?” Diệp Giới cười khổ: “thì, em tiếp tục mơ, một giấc mơ kéo dài cả một đời, vậy cũng không tệ. Nhưng mà hãy biết rằng đây đại khái là nơi duy nhất còn bình yên trong các vì sao, mà cũng không còn bình yên lâu nữa đâu”. Cả hai im lặng, đều hiểu ý muốn của cô hay của hắn bây giờ thật ra cũng như sinh mệnh, đều rất mong manh.

Và rất nhiều mạch tư tưởng dàn trải xuyên suốt các chương quá lười để tóm lược.

Túm cái váy lại:

– 10 like cho Đồng Hoa cuối cùng đã thoát ra được sự hạn hẹp gò bó của theme lịch sử, cung đình vô cùng ngạt thở, bế tắc bởi các tranh đấu vì lợi ích cá nhân, mà cô đã dùng quá nhiều lần trước đây để đẩy thân phận nhân vật vào cực hạn. Thêm 50 like cho tác giả khi lần đầu tiên handle một bối cảnh giả tưởng, quy mô như vậy lại gần như không hề bối rối, gượng gạo. Đồng Hoa lần này thực sự mát tay đến mức làm cho đứa nghèo nàn trí tưởng tượng như tui cũng có thể gần như thấy được rõ ràng các nhân vật và bối cảnh như hiện ra sống động ngay trước mắt .

– 50 like cho bạn editor bởi vì bạn đã kiên trì, cần mẫn dịch suốt gần 2 năm như vậy trong khi số lượng view và comment theo truyện rất ít.

– 100 like cho nhân vật Ân Nam Chiêu, vì tác giả cuối cùng đã thoát ra khỏi cái bóng của Hán Chiêu Đế – Lưu Phất Lăng. Suốt Vân Trung Ca, Đồng Hoa không hề che dấu sự thiên vị khi xây dựng hình tượng LPL, đem tất cả lý tưởng, tốt đẹp nhất của nhân sinh mà cô có thể tưởng tượng được đặt hết lên đôi vai của ổng (khổ thân). Tuy LPL là một nhân vật sáng chói lại có phần hơi giản đơn, thiếu chiều sâu. Thì đây, Ân Nam Chiêu chính là phiên bản upgrade version 2016-2018 của Đồng Hoa về cái tạm gọi là “con người lý tưởng trong thế giới tương đối”, sau khi đã thành công hợp nhất rất nhiều mâu thuẫn tồn tại trong các tác phẩm trước. Vẫn kiểu thiên vị một cách đường hoàng của cô, xây dựng một Ân Nam Chiêu sáng chói, đặc sắc đến mức tất cả các nhân vật khác của Tán Lạc Tinh hà đặt cảnh ổng đều trở nên lu mờ (mặc dù nếu xét riêng hoặc so sánh với các tác phẩm trước đó, các nhân vật trong Tán lạc Tinh Hà đều rất đặc sắc và sáng chói). Mình học được rất nhiều qua các nhân vật của của Đồng Hoa, đặc biệt là 2 nhân vật này, và mình rất biết ơn về điều đó. Nếu năm sau đọc lại lần 3 quyển này mà vẫn còn xúc động về Ân Nam Chiêu sẽ viết 1 bài phân tích nhân vật.

– 1000 like cho Tán lạc tinh hà vì đã giúp tôi tiến thêm một bước đến sát hơn cực hạn tương đối. Trong quá trình đọc ốm một trận rõ nặng, ho ra hai búng máu. Nhận ra hồi đó giờ mình bị mất-căn-bản trầm trọng, đã hờ hững, hàm hồ bỏ lỡ rất nhiều thứ đời sống này vẫn luôn dạy mình. Tự nhủ lòng cần phải đi sâu, và đi xa hơn nữa, ở nhiều phương diện. Không được tự mãn, không được dừng lại.

Disclaimer: Khi người ta có những mâu thuẫn, khúc mắc trầm trọng nào đó trong lòng thì nhìn đâu cũng đều thấy vấn đề của mình và không ngừng tìm kiếm câu trả lời khắp nơi. Đọc quyển này và viết bài review này trong một giai đoạn hiểm hóc, cực kỳ chông chênh về tâm thái, nên kiến giải nhiều khả năng sẽ bất đồng rất lớn đối với các kiến giải khác, thậm chí là kiến giải của chính tác giả khi viết ra quyển này. Nhưng viết ra là cho chính mình, để bước tiếp.