Nhiều tuần nay sự phiền chán những người xung quanh dâng lên trong lòng như những cơn sóng dồn của những ngày biển động, sóng trước chưa kịp dịu thì lại một con sóng khác lại tràn đến. Có những lúc cao trào, tôi cảm thấy phiền toái và cô độc đến mức muốn chấm dứt sự hiện diện của mình hoàn toàn, về tinh thần thậm chí là cả vật lý, trong tất cả sự tương giao.
Trong nhiều ngày như thế có 2 lần tôi chợt nhớ đến reply của mình trước tâm tình một bạn trẻ comment dưới truyện Mị Công Khanh, bởi vì khi trả lời, tôi thấy nó hé mở cho mình điều gì quan trọng lắm, mà vài tháng rồi từ khi tôi bắt đầu đọc lại các truyện top list cho đến nay vẫn chưa có thời gian nghĩ cho thật kĩ.
—
Đại ý trong comment bạn nói rằng nhân vật được xây dựng hoàn hảo quá, đến mức để lại trong lòng bạn cái bóng quá lớn, và bạn nghĩ rằng chắc ngoài đời thực sẽ chẳng thể tìm thấy một con người toàn vẹn đến vậy.
Ý nghĩ như thế chẳng mới, thậm chí nó thông thường đến mức gần như người đọc tiểu thuyết nhiều, chẳng ai xem chuyện đó có gì kì lạ để mà nêu lên hay bàn luận thêm nữa. Lúc đó tôi lại cảm thấy có chút thú vị, bởi, người nói ra điều đó có chút nét thơ ngây, chất phác, và chính điều này lại khác biệt dù là so với người thông thường trong giới đọc giả – mà đa số đều với bản tính duy mĩ, truy cầu điều gì đó vượt trên những điều thường nhật, hay là so với những người thông thường khác – đã dạn dày với thực tế cuộc đời đến mức từ bỏ suy tư về những điều lý tưởng.
Khi đối diện với một bạn trẻ chân chất như thế, tôi không kìm được muốn nhắn nhủ bạn vài dòng, từ chính những điều chân thật tôi trải qua và biết được. Ừ, chỉ mới biết được thôi, mà chẳng phải đã hoàn toàn học được, hay qua môn được, là một trong những điều tôi nhắc nhở chính mình mỗi khi đọc hoặc nghĩ về Mị Công Khanh.
Vương Hoằng, Vương Thất lang ấy, chàng cũng đầy bất toàn
À, mà thật ra nếu nhìn chàng từ con mắt của hầu như tất cả mọi người: tộc nhân, phụ tá, danh sĩ, nữ lang trong thành Kiến Khang, thậm chí là cả Nam triều, Thất lang rất hoàn hảo, đặc biệt toàn hảo, chẳng có một vết nứt khuyết nào (đặc biệt là trước khi chàng quen biết Trần thị A Dung). Chàng thông tuệ, tài trí, chàng tuấn mỹ, cao nhã, chàng lạnh nhạt, bất cần, chàng xa vời tựa như trăng sao, chẳng thể chạm tới.
Chàng là sản phẩm đạt tiêu chuẩn xuất sắc, cực mỹ của thời đại ấy. Một thời đại của phong hóa suy đồi sau cơn cực thịnh, của nội chiến – ngoại xâm loạn lạc, của vương triều bại hoại điên cuồng, của phận người vất vưởng như loài ngạ quỷ sống nay chết mai. Sĩ tộc bị vương quyền đề phòng, hoặc lao vào hưởng lạc thú giải sầu qua ngày, hoặc lao vào con đường tranh đoạt chẳng chừa một thủ đoạn nhơ bẩn. Một thời đại với hiện thực tồi tệ đế mức mà từ sâu trong tâm khảm của con người bị dồn nén vây bủa đến tuyệt vọng, để sự phản kháng tinh thần hóa hiện thành hình tượng xã hội duy mĩ mang nhiều nét cực đoan, méo mó.
Một thế đạo chuộng vẻ đẹp thanh tao, gầy yếu. Bởi chỉ có người an nhàn, chẳng chịu chút lao nhọc, khổ cực nào giữa một dòng xoáy loạn lạc đảo điên, mới có thể đẹp đẽ, thanh cao, gầy yếu.
Một thế đạo xem thường vua chúa, lại sùng bái danh sĩ như thần tiên, dù họ dường như chỉ là đám ăn không ngồi rồi, chẳng có cống hiến thực tế nào vào đời sống. Chỉ bởi, danh sĩ chẳng vướng vào tranh đấu vương quyền, vào lo âu thường tục để có cái ăn cái mặc. Họ có thể phóng túng, tự tại, xem thường lề lối xã hội khắt khe. Họ là sự an ủi về mặt tinh thần, là ước mơ của những con người bình dân.
Một thế đạo đặc biệt xem thường phụ nữ, đặc biệt là phụ nữ có nét đẹp mị hoặc. Bởi dưới thời đại mà ngay cả nam nhân thượng tầng, được mọi ưu đãi giáo dục của xã hội, cũng phải chật vật chống đỡ để leo lên, cũng phải gánh chịu cái nhục nhã của một quốc gia vốn phồn hoa cực thịnh, nay đã thối rữa mục ruỗng trước nanh vuốt ngoại xâm, thì nữ nhân vốn luôn bị coi thường trong xã hội phong kiến lại càng chẳng khác gì là con kiến hôi giữa dòng nước xiết. Còn nữ nhân xinh đẹp, các nàng lại càng là những quân cờ chẳng thể toàn thây.
Thế đạo mà Thất lang chẳng muốn con mình chào đời, bởi vì: “sinh giả nhiều khổ, lao giả nhiều bi, tầm thường giả khả sát”, bởi vì ngay cả như chàng có thể cả đời phú quý an nhàn, có thể tài năng thiên phú hơn người, cũng đã bị một trói buộc tồn tại căn bản, chẳng thể an ổn trước một thời cuộc bi thương, nan tiến nan lui.
Thế đạo đáng thương khi mà cái từ tận sâu linh hồn con người ta, dù ở tầng lớp cao nhất hay thấp nhất của xã hội đều thiếu thốn, lại chẳng dám mơ tới, kỳ thực lại rất giản đơn. Là chút hơi ấm tình người chân thật giữa vô tận lạnh bạc và tuyệt vọng, là sự kiên trinh, một mực bất biến giữa vô vàn thối nát, đảo điên.
… Ánh mắt này rất chuyên chú, giống như mọi từ bỏ, mọi chấp niệm, mọi chua xót, chính là dùng thời khắc đó nhập tương tư vào hồn phách, khắc khát vọng vào linh hồn, cứ thế ngây ngốc, yên lặng biểu lộ ra.
Chương 144
Ánh mắt này rất si mê, rất thâm tình, rất chua xót, rất tương tư, rất tuyệt vọng… Tại thế đạo lạnh bạc, hoang đường bốc đồng này, đã không còn ai si mê không tỉnh ngộ đi thương yêu người khác như thế nữa.
Vương Hoằng đột nhiên cảm thấy trong mắt cay nồng, chàng ngửa đầu im lặng hồi lâu.
Thất lang chàng, đến cùng, dường như có tất mọi thứ mà tất cả thế nhân đương thời khao khát, thèm thuồng. Sao lại bảo chàng chẳng toàn hảo cho được.
Nhưng những người đó, nào có một ai là tri kỷ của chàng, là người thân cận, gần gũi với chàng. Người chàng để trong mắt cũng chỉ là những bạn bè danh sĩ, để trong lòng cũng chỉ có tổ phụ chàng, có Trần Dung. Mà nếu nhìn từ đôi mắt Trần Dung, Thất Lang nhiều khi thực đáng giận, thậm chí có đôi lúc khó mà chịu được con người chàng =)))
Trần Dung là một nữ lang cố chấp. Nàng có một ước nguyện nhỏ nhoi đời trước chẳng thể đạt được vì đã chọn lựa sai lầm, đời này nàng cũng vẫn chỉ một lòng một dạ muốn từ bài học rút ra được vun vén cho mình một đời an nhàn, bình thản. Mà ở chỗ cao khó tránh gió lạnh, Vương Hoằng lại cứ lúc nóng lúc lạnh, lúc muốn đoạn tuyệt lại lôi kéo mãi không buông, ép nàng đến chẳng thể an ổn.
Bạn bè chê cười chàng do dự, mất phong phạm. Nếu không buông được, sao lại chẳng dùng cách cương quyết mà chiếm đoạt. Nếu buông được, sao lại cứ dằng dai, tai tiếng mãi. Vết nứt của chàng là thế đó. Bởi vì để Trần Dung trong lòng nên chẳng muốn ép buộc, thương tổn nàng, mà buông tay thì chàng lại chẳng nỡ thương tổn mình.
Vương Hoằng, Vương Thất lang, cuối cùng thì chàng chẳng phải người ngoan tuyệt. Cũng như một ngày đó chàng chẳng thể tuân lời tổ phụ tự cắt miếng thịt trên tay, thì nay chàng cũng chẳng thể cắt đi miếng thịt trong tim mình.
“Xem ra lão tộc trưởng nói không sai, người như ta, tuy kiêu hùng có tài, nhưng chỉ có chí phụ nhân. Nếu không có người bức bách, nếu không chịu nổi nỗi đau thấu xương, cả đời này, cuối cùng cũng chỉ là người rảnh rỗi bàn chuyện phong nguyệt.”
Chương 189
Nhìn dưới con mắt của nữ tử, Vương Hoằng chẳng phải một tình lang hoàn hảo. Chàng rất vị kỷ, rất tự cho mình là đúng, rất hay quyết định bất chấp mong muốn của người khác, lý trí đến mức có thể đem mạng của người mình yêu ra đặt cược.
Nhìn dưới con mắt danh sĩ đương thời, Vương Hoằng chẳng phải một danh sĩ toàn hảo, bởi lòng chàng xưa nay vẫn còn vương chút chí hư vinh mãi đến ngày kia biết được mệnh mình vốn đoản mới hoàn toàn buông bỏ được.
Nhìn dưới con mắt của gia tộc, Vương Hoằng chẳng phải một tộc nhân hoàn hảo. Chàng nhận được nguồn lực phong phú nhất, giáo dục tốt nhất, chàng thông tuệ, tài trí, nhưng cuối cùng cũng chỉ có thể ngoảnh mặt quay đi trước thời cuộc, trước những phiền toái của xung đột thế lực, trước khuynh hướng của gia tộc.
Nhìn dưới con mắt của quốc gia xã tắc, Vương Hoằng càng chẳng phải bậc hiền tài lương đống. Ngoài sự hiện diện mang lại niềm an ủi về mặt tinh thần cho bá tánh, chàng chẳng làm được gì nhiều.
Nhìn dưới con mắt của một người đọc hiện đại, Lang Gia Vương thất chỉ là 1 công tử phong lưu giữa 1 rừng nam chính cổ trang =)))).
Vương Hoằng, kỳ thực, nếu có thể nhìn chàng rất gần, đủ gần để đặt chàng vào thước đo trực tiếp của vai trò, bổn phận, trong những mối tương quan cụ thể, và trong những kỳ vọng cá nhân, liền thấy chàng cũng thật bất toàn.
Một con người, dù là ở đời thực, hay được cố ý xây dựng một cách lý tưởng trong truyện đi chăng nữa, cũng chẳng thể trọn vẹn tất cả vai trò, tất cả mong đợi của chính mình, của một người khác, và càng chẳng thể thỏa mãn tất cả mọi người.
A Dung, thế gian này mọi việc đều là như thế, hiếm có người hoàn toàn được như ý muốn.[…] Nàng nhìn ánh trăng kia, tròn đến mức tận cùng rồi cũng sẽ khuyết. Hoa kia, nở đến mức cực diễm sẽ tàn lụi. Mưa, dữ dội đến mấy cũng sẽ không kéo dài lâu, gió cũng là như thế. A Dung, việc trên đời cho tới bây giờ đều là vậy, đều có khiếm khuyết, không được như ý muốn […] Nếu nàng cứ chấp niệm, đối với nàng và ta cũng không có lợi gì cả.
Chương 202
—
Đều nói thử sự cổ nan toàn, thế nhưng bản chất của sự bất toàn, lại còn cả sự toàn hảo để so sánh và đối chiếu với nó rốt cuộc là nằm ở đâu?
Khi viết xong bài này, tôi chợt hiểu.
Chẳng ở đâu cả. Chẳng ở sự vật, chẳng ở người nhìn.
Chỉ là, cái nhìn bị nhuốm màu của mong muốn cá nhân, của sợ hãi, hy vọng, và ẩn ức, của bất toại nguyện tất yếu khi mong muốn mâu thuẫn với mong muốn, khi mong muốn mâu thuẫn với hiện thực.
Chỉ là, cái nhìn bị vương vào những thước đo, những kỳ vọng, mắc vào những thói quen, những hệ quy chiếu tích tập trong tất cả trải nghiệm, tương quan, của đời này, đời trước, đời sau.
Chỉ là, cái nhìn bị hạn chế trong thân tâm này, với 1 mắt, 2 tai, 1 mũi, 1 lưỡi. Thân này, là một con người này, nên chẳng thể nghe, nhìn, nếm, ngửi, sờ như một con người khác, hay như loài cá, loài chim. Tâm này, trong thời-không này, trong trùng trùng nhân duyên, nên chẳng thể thấy nghe khắp cả, chẳng thể nghìn mắt, nghìn tai.
Chỉ là, cái nhìn bị bủa vây, mà lại không biết. Cái nhìn nhận lấy tấm lưới cũ kĩ, hoen ố, rối ren, mắc mứu, ràng buộc đó làm cái chân thật.
Cái nhìn chẳng thể vô tư, hồn nhiên, chất phác, như ánh sáng nhìn vào hư không, như hư không nhìn khắp tất cả chỗ. Chẳng hề nắm bắt, chẳng đi đâu, về đâu.
—
Khi nào em thôi cô đơn?
Giữa dòng nước cuộn xiết
Giữa mắt lưới ràng rịt
Khi nào em thôi phiền muộn?
Trên bóng ảnh chập chờn
Trên màn chiếu nhàu nhĩ
Khi nào thì em tự do?
Như chưa từng sinh ra,
dù chỉ một lần.
Cabine de Roxane 