— Tết, Home Alone, Cầm—

Năm nay là năm đầu tiên mình đón tết một mình. Không ở nhà ba mẹ mình, không ở nhà ba mẹ anh bạn thân. Đơn giản là vẫn ở trong căn phòng riêng mình đang ở như mọi ngày tại SG, chỉ khác là mấy ngày nay cả căn nhà chẳng có ai khác.
Mấy ngày đầu còn không quen, sau đó lại thấy tự tại. Không còn việc phải hoàn thành, không cần phải đi hay đến một nơi nào, mình thuần túy chỉ lăn lết và đọc, đói – ăn, khát – uống, mệt – ngủ. Mình chợt nhận ra rằng mình không còn cảm thấy trống trải khi những sự vật mình toàn tâm toàn ý làm hằng ngày không cần thiết nữa. Với tâm cảnh này, mình nhìn thấy món tầm thường mình ăn mỗi bữa cũng là phong cảnh.

Đêm giao thừa, tầm 10h30 nhà hàng đối diện có một ông chú say xỉn bắt đầu mở karaoke hát ầm ĩ. Mới đầu thì hát rất to rất sung, sau đó ngắc ngứ dần, lè nhè, rồi qua giao thừa thì ngưng hẳn. Mới đầu mình thấy khá phiền, bởi toàn bộ âm thanh lộn xộn nhốn nháo đặc trưng của chốn đông đúc đã im bặt khỏi thành phố này, khiến cho tiếng loa maxmium ấy chói gắt giữa đêm đen yên tĩnh mà mình muốn lặng lẽ hưởng thụ. Thậm chí mình còn ra ban công quát ổng một câu (mà sau khi làm thì mình thấy hẳn ổng không thể nghe được trong tiếng nhạc đó =))) nhưng dần dần mình hiểu ra lẽ là ổng cô đơn. Người ta thường muốn khỏa lấp đi sự tịch mịch của tâm hồn bằng những âm thanh ồn ả vượt ra khỏi mức bình thường.

Đến 11h45 khi tiếng pháo hoa bắt đầu lốp bốp nổ , thì dàn loa bên đường chuyển sang bài Happy New Year =))). Hai loại âm thanh thanh này hòa vào nhau nghe cũng hòa hợp với ý tứ đêm này. Lúc tiếng pháo bắt đầu nổ, mình đang đọc Hoa Tư Dẫn – đến đoạn trong Hoa Tư điệu Tý Ngọ, A Phất đến Hình gia muốn dùng đôi bàn tay khéo nhất để đổi lấy thanh kiếm quý cho Mộ Ngôn.

Trong một khúc biến hoán mười hai chỉ pháp chỉ là trò vặt, đến năm mười bảy tuổi là lúc tôi qua đời đã có thể trong một thời gian ngắn biến hoán hai mươi tư chỉ pháp trong một nhạc khúc mà ngón tay vẫn bay múa tự nhiên như lưu thủy hành vân.
Nhưng sư phụ không khuyến khích cái đó, ông cho rằng đại âm mà hy thanh, đại hình mà vô hình, trong nhạc lễ, cao minh nhất không phải là biến hoán bao nhiêu chỉ pháp phức tạp, mà là dựa vào một chỉ pháp đơn giản nhất có thể tấu ra những cầm âm khiến trăm hoa đua nở, bách điểu quần tụ, trăm sông quy hải. Mặc dù giới hạn đó cả đời sư phụ cũng chưa đạt tới, tôi cũng vậy. Hình Sở liếc nhìn tôi mấy lần, như đang chờ tôi thấy khó mà lui. Tôi nhìn quanh một lượt, vầng trăng bạc, đêm thanh vắng, hoa lê trắng tuyết, ánh nến chập chờn, tượng phật băng lạnh tỏa màu thiền.
Khung cảnh quá tuyệt để dạo một khúc đàn, tôi lẳng lặng lấy cây đàn khỏi túi vải bố, ôm đến ngồi trên chiếc chiếu trải dưới mái hiên, cúi đầu có thể nhìn thấy xiêm áo trắng muốt trên người hòa với màu hoa lê trên đất, khúc nhạc cuối cùng có thể được tấu lên ở một nơi tuyệt đẹp như vậy, nhìn theo cách khác âu cũng là một may mắn.
[…]
Đây là lần đầu tiên nghe thấy có người muốn tôi hầu đàn, cảm giác cũng thật mới mẻ, tôi cúi đầu tiếp tục thử đàn: “Có phải Hình công tử cho rằng một quốc gia chỉ cần thành trì phồn hoa là phú cường? Một lữ quán chỉ cần trang trí hào nhoáng là thượng hạng? Một thiếu nữ chỉ cần sinh ra có bề ngoài đẹp đã là giai nhân? Nếu gật đầu chắc tự công tử cũng cảm thấy rất nực cười? Vậy tại sao lại cho rằng một cầm sư chỉ cần giỏi múa mười ngón tay trên dây đàn là cầm kỹ cao siêu?”.
Gảy âm phù đầu tiên, ngẩng đầu bắt gặp ánh mắt mông lung của anh ta, tôi bổ sung: “Tôi nói vậy không phải là tự tìm cớ rút lui, chỉ là cảm thấy nên cải chính một chút quan điểm của công tử”.
Cầm âm như nước chảy hòa với ánh trăng. Sư phụ nói một khúc đàn hay không chỉ là nhạc mà còn là họa, trong nhạc có họa nghĩa là không chỉ tạo ra những thanh âm đẹp mà còn khiến người ta nhìn thấy bức họa ẩn sau thanh âm.

Hoa Tư Dẫn – Chương 53

Pháo nổ vài tiếng thì mình tạm dừng đọc, nằm trong phòng tối lắng nghe tiếng pháo hoa 15 phút đồng hồ thì chợt nhận ra cái gì là âm thanh, cái gì là muốn hiểu được âm nhạc thì phải nghe được âm thanh mà anh bạn thân hay lải nhải. Cũng giống như trước đây khi mình ngắm nhìn một bức tranh tả thực, và mình chợt nhận ra cái nhìn của người họa sĩ về hình sắc nó tỉ mỉ, chu đáo, tinh tế và vì vậy họ nhận ra những chi tiết, khía cạnh, và quy luật của chúng mà người bình thường chẳng để tâm. Cái nhìn vật lý và thuần túy, mà mình chưa bao giờ nhìn. Cũng như vậy, mình chưa bao giờ thật sự nghe.
Mình chợt hiểu ra bước tiếp theo của cầm đạo mình cần truy tầm trong năm sắp tới.

3 năm nay mình bì bõm, lựt khựt chơi đàn lại. Mình đã không còn thầy; những điều đã đi qua, phải tự phục hồi; những điều căn bản thiết yếu nhất, tưởng như sẵn có khi còn thầy, nay phải tự mình làm, tự mình thử-sai. Sau lại, khi trải qua tất cả những điều đó, cũng quan sát xung quanh, mình tự thấy từ nơi mình đã dừng lại, với những thứ mình đã gia cố, mình đã có thể tự đi tiếp trên đôi chân của mình, và cũng chỉ có thể dựa trên chính đôi chân của mình mà bước tiếp. Nhưng trong lòng mình lại đầy hoang hoải băn khoăn, rằng liệu có nên tiếp tục, bước tiếp theo sẽ như thế nào, đích đến là đâu, mình sẽ tìm được gì trên con đường ấy.

Cũng năm đó, sư phụ thấy tôi cũng đã lớn liền dạy tôi cầm kỳ thi họa. Sư phụ cho rằng, con người ta sống trên đời nên có gì đó để gửi gắm nỗi lòng. 

Hoa Tư Dẫn – Chương 1

Trước đây khi lần đầu đọc Hoa Tư Dẫn, mình từng tâm đắc câu này, bởi vì kỳ thực lý do mình đến với đàn chính là như vậy. Một thiếu niên u uất, cô đơn chẳng thể hoàn toàn thỏa mãn hay hòa nhập với những sự vật – con người xung quanh, rất cần một nơi để khuây khỏa nỗi lòng. Mình đã tiến bộ rất nhanh, và thầy cũng đã hết lòng dạy dỗ (giờ nghĩ lại, khi lần đầu gặp ông hỏi mình tại sao mình lại muốn học đàn, mình chỉ trả lời qua loa lấy lệ đến độ không nhớ rõ mình đã nói gì, nhưng có lẽ sau đó thầy mình đã hiểu cả). Cho đến khi bước vào tuổi thanh niên, thì niềm u uất, không thể thỏa mãn đó trở nên lớn đến độ chẳng thể khuây khỏa nổi, mình đã dần dần không đàn nữa.

Mình bắt đầu lại ở giữa tuổi thanh niên, khi mọi thứ tương đối ổn thỏa, có đủ nguồn lực và tâm lực cho những điều kém thiết yếu mà mình thích, và phần lớn những khúc mắc về tinh thần đều đã ổn thoả. 3 năm đó, không còn thầy, mình phải suy ngẫm lại rất nhiều về con đường đã qua, điểm hiện tại, và con đường phía trước, nghĩ về cầm kỹ và cầm đạo của mình. Cứ dừng lại rồi đi tiếp, đi tiếp rồi lại dừng lại, như một vòng tuần hoàn. Giữa những vòng tuần hoàn đó, động lực có lúc là vì rỗi rãi tinh thần quá muốn tìm thứ hack não để làm, lúc là vì ký ức và sự biết ơn lòng truyền dạy của thầy, mà không nỡ để thui chột.
Nhìn lại đó là một thử thách tập sự vô giá cho tâm của mình. Chỉ bằng sự lựt khựt bì bõm suốt thời gian đó, mà chẳng cần bàn đến việc đạt được một level mới nào.
Nhìn lại bây giờ thì trong những nỗi boăn khoăn về đạo, điểm đến đã thật tâm trở nên thứ yếu hơn con đường (chứ không phải chỉ giả bộ như vậy), thua xa những suy và nghiệm phải trải qua trên con đường đó.
Bởi vì thực ra nếu nhìn kĩ, chỉ cần mình bước tiếp, dù trên cầm đạo hay bất cứ tiểu đạo nào thì đều nằm trên mặt đất cả. Dù đi đâu về đâu thì đều tốt đẹp, và không nhầm lẫn, bởi vì mình có niềm tin vững chắc vào khả năng tự lực, tự học, tự bước, tự tiến bộ.
Vậy mình đàn tiếp, hay không đàn tiếp =))). Do nhân duyên cả, hợp lại thì tiếp mà tan rã thì thôi, tùy thời, tùy tâm mà làm, không nhất nhất thiết thiết khăng khăng một mực =))). Nhưng gần đây đa phần là theo hướng hòa hợp, mình cũng đã hiểu ra nhiều điều mà không có đàn mình vốn dĩ sẽ bỏ qua. Điều ấy là tập sự tìm cách tự làm thầy của chính mình.

SG, Mùng 1 Tết Giáp Thìn

P/S: trong 3 năm qua trong quá trình boăn khoăn về cầm đạo, mình tìm nghe cả những người chơi các loại đàn khác, đặc biệt là cổ cầm, và thế là vô tình mình tìm được video của bạn này. Và mình cảm phục bạn ấy lắm =)))

https://youtu.be/DbBIW82KXd8?si=raM2z0Wq4fqtLi9e

Cầm âm của bạn ấy làm mình hiểu ra cái người ta vẫn hay viết là trong nhạc có họa chính xác là như thế nào (mà hóa ra bạn còn biết cả họa nữa, và tranh của bạn cũng rất đặc sắc =))). Còn cầm đạo của bạn mình thấy vững vàng, kiên định nhưng vẫn rất sắc bén. Thật hiếm có một cầm đạo như vậy, vượt hơn bất kì người chơi đàn nào mà mình từng biết.
Lúc đó mình hiểu tại sao cầm nhân thời đại này lại khó mà có cầm đạo, chứ đừng nói kiên định hay trọn vẹn, bởi vì cả cuộc đời nếu chỉ chăm chăm vào cây đàn xem nó là là sự nghiệp thì… cầm kỹ – có thể đạt được đỉnh cao đấy, nhưng, rốt cuộc sẽ khó mà có trải nghiệm về cái toàn thể, về đạo.

Thật là hạnh ngộ.